Wpływ EPR i PPWR na zamówienia publiczne i przetargi

EPR i PPWR wpływają na zamówienia publiczne i przetargi, bo opakowanie staje się elementem zgodności, kosztu i warunków umowy. Zamawiający powinni wymagać wskazania producenta, danych EPR, klasy recyklingowalności A–E oraz wyodrębnienia kosztu EPR/PPWR w ofercie. PPWR stosuje się zasadniczo od 12 sierpnia 2026 r., a ekomodulacja EPR różnicuje koszt od 2026 r.

Zakres regulacji EPR i PPWR dla opakowań w zamówieniach publicznych

EPR — rozszerzona odpowiedzialność producenta — przenosi na podmiot wprowadzający opakowania na rynek koszty i obowiązki związane z gospodarowaniem odpadami opakowaniowymi. PPWR, czyli rozporządzenie (UE) 2026/40, ustanawia jednolite wymogi dla opakowań i odpadów opakowaniowych. Weszło w życie 11 lutego 2026 r., a zasadniczo będzie stosowane od 12 sierpnia 2026 r. W zamówieniach publicznych opakowanie nie jest już wyłącznie elementem logistyki dostawy: staje się częścią oceny zgodności, kosztu i warunków realizacji zamówienia.

Więcej informacji znajdziesz tutaj: epr i ppwr w ue.

Zakres PPWR obejmuje wszystkie opakowania i odpady opakowaniowe, niezależnie od materiału i pochodzenia. W praktyce dotyczy to opakowań jednostkowych, zbiorczych i transportowych, także gdy stanowią część dostawy sprzętu, żywności, leków, materiałów biurowych czy wyposażenia. W przetargu przekłada się to na opis przedmiotu zamówienia, kryteria jakościowe, sposób pakowania dostaw oraz rozliczanie odpadów.

Kluczowa jest definicja producenta: to podmiot, który wytwarza opakowanie lub zleca jego wytworzenie pod własną nazwą albo znakiem towarowym, np. brand owner lub trader. W łańcuchu zamówień publicznych trzeba więc ustalić, kto odpowiada za deklarację zgodności i obowiązki EPR. Od 2026 r. opłaty EPR zaczną być różnicowane w ramach ekomodulacji, a do 2030 r. będą w pełni skorelowane z klasami recyklingowalności PPWR (A–E). Do 2030 r. wszystkie opakowania na rynku UE mają być recyklingowalne w ekonomicznie wykonalny sposób. Dla zamawiających oznacza to konieczność sprawdzania deklaracji, materiału i rzeczywistej recyklingowalności opakowań już na etapie przygotowania postępowania.

Jak EPR i PPWR zmieniają kryteria oceny ofert w przetargach

W przetargach wymogi środowiskowe trzeba przełożyć na parametry, które da się porównać i zweryfikować. EPR i PPWR sprawiają, że opakowania wchodzą do oceny ryzyka regulacyjnego, a nie tylko kosztu dostawy. Zamawiający może wymagać wskazania podmiotu odpowiedzialnego za obowiązki EPR, sposobu ich rozliczania oraz dokumentów potwierdzających zgodność opakowania z PPWR. Pozwala to odróżnić ofertę deklaratywną od rozwiązania gotowego na kontrolę i rozliczenie.

Kryteria oceny ofert można budować wokół mierzalnych cech:

  • klasy recyklingowalności opakowania w skali A–E oraz udziału materiałów nadających się do recyklingu;
  • potwierdzenia rejestracji EPR i przypisania obowiązków do właściwego producenta opakowania;
  • ograniczenia opakowań zbędnych, możliwości ponownego użycia lub prostego demontażu;
  • sposobu raportowania masy opakowań i odpadów opakowaniowych w trakcie realizacji umowy;
  • gotowości do aktualizacji danych, gdy zmieni się klasa recyklingowalności lub zakres odpowiedzialności.

Wagę kryteriów należy ustalić tak, aby parametry środowiskowe realnie różnicowały oferty, a nie pełniły funkcję dodatku. W kryteriach można uwzględnić, że od 2026 r. ekomodulacja opłat EPR zacznie różnicować koszt, a do 2030 r. pełna korelacja z klasami recyklingowalności A–E wpłynie na opłacalność rozwiązania. Zamawiający może premiować opakowania, które obniżają przyszłe opłaty EPR i ryzyko niezgodności z PPWR, zamiast ograniczać się do potwierdzenia formalnego udziału w systemie. Dobrze skonstruowane kryteria powinny określać także sposób weryfikacji: deklaracje producenta, dane z systemu EPR, dokumentację techniczną opakowania lub próbki. Bez tego trudno porównać oferty i wyegzekwować obowiązki w umowie.

EPR i PPWR przenoszą więc ciężar oceny z ogólnych zapewnień na dowody i koszt, który pojawi się w całym cyklu realizacji zamówienia.

Porównawcza tabela obowiązków EPR i PPWR dla kartonu, plastiku, szkła i folii

W praktyce przetargowej „tabela” powinna być zestawieniem parametrów do sprawdzenia, a nie stawek z cennika. EPR i PPWR różnicują obowiązki przez materiał, masę i recyklingowalność opakowania. Dlatego dla kartonu, plastiku, szkła i folii warto porównać dowody wymagane od wykonawcy oraz kryteria, które zamawiający może wycenić.

  • Karton: EPR — rejestracja wprowadzającego opakowanie, raportowanie masy i rozliczenie opłaty zależnej od materiału; PPWR — deklaracja zgodności i klasa recyklingowalności A–E, szczególnie gdy karton łączony jest z folią lub laminatem. W przetargu: żądać wskazania producenta opakowania, danych EPR i opisu separowalności warstw; premiować rozwiązania bez zbędnych wkładek i z prostym demontażem.
  • Plastik: EPR — obowiązki producenta opakowania, masy i strumienia odpadów; PPWR — recyklingowalność i ograniczanie opakowań zbędnych. W przetargu: porównywać udział materiału nadającego się do recyklingu, jednorodność tworzywa oraz dowody z systemu EPR; klasa A–E wpływa na przyszłą ekomodulację opłat, więc oferta powinna pokazać koszt po zmianie stawek.
  • Szkło: EPR — rozliczenie masy wprowadzonych opakowań i obowiązki sprawozdawcze; PPWR — zgodność opakowania i jego recyklingowalność w ekonomicznie wykonalny sposób. W przetargu: sprawdzić, czy wykonawca przypisał obowiązki do właściwego producenta, jaki jest udział szkła w masie dostawy oraz czy opakowanie da się ponownie użyć lub poddać recyklingowi bez dodatkowych warstw.
  • Folia: EPR — opłata i raportowanie zależne od masy oraz materiału; PPWR — szczególne ryzyko niskiej recyklingowalności przy foliach wielomateriałowych. W przetargu: wymagać deklaracji składu, klasy A–E i dowodu rejestracji EPR; premiować folie jednorodne, zmniejszony metraż i rozwiązania ograniczające opakowanie zbędne.

Opłaty i progi należy wiązać z masą, materiałem i deklarowaną klasą recyklingowalności, a nie z samą nazwą materiału. W kryteriach przetargowych warto zestawić: dowód EPR, deklarację PPWR, klasę A–E, masę opakowania i gotowość rozliczenia ekomodulacji. Taka tabela porównawcza pozwala ocenić nie tylko cenę dostawy, lecz także koszt i ryzyko opakowania w całym okresie realizacji zamówienia.

Kontekst prawny EPR i PPWR istotny dla zamawiających i wykonawców

Rozporządzenie (UE) 2026/40 (PPWR) weszło w życie 11 lutego 2026 r., a zasadniczo stosuje się je od 12 sierpnia 2026 r. W praktyce przetargowej SWZ i projekt umowy muszą wskazywać reżim prawny, podmiot odpowiedzialny oraz dowody rozliczenia dla opakowań w każdej pozycji zamówienia. Sam opis „opakowanie ekologiczne” nie wystarcza, jeśli nie można przypisać obowiązków EPR i PPWR do konkretnego wykonawcy lub producenta.

  • Producent w rozumieniu PPWR: to podmiot, który wytwarza opakowanie lub zleca jego wytworzenie pod własną nazwą lub znakiem towarowym (np. brand owner/trader). W dokumentacji warto wskazać, kto sporządza deklarację zgodności i kto odpowiada za obowiązki EPR z tytułu opakowań.
  • EPR i raportowanie: wykonawca powinien wykazać rejestrację EPR, przypisanie masy opakowań do właściwego producenta oraz tryb raportowania wprowadzonych opakowań i odpadów opakowaniowych. Zamawiający może wymagać oświadczeń, danych z systemu EPR i aktualizacji w trakcie realizacji umowy.
  • Terminy i klauzule: od 2026 r. ekomodulacja opłat EPR zacznie różnicować koszt, a do 2030 r. ma być w pełni skorelowana z klasami recyklingowalności PPWR (A–E). Umowa powinna przewidywać przegląd cen i danych, gdy zmieni się klasa opakowania lub zakres obowiązków. Cel recyklingowalności na 2030 r. wymaga też aktualizacji dokumentacji technicznej.
  • Odpowiedzialność: brak spójnego przypisania obowiązków do opakowań zwiększa ryzyko korekt, kar i sporów o zakres świadczenia po 12 sierpnia 2026 r.

Dla zamawiającego kontekst prawny przekłada się na warunki udziału i wykonania: wskazanie producenta, zakres EPR, dane raportowe oraz skutki ich braku. Dla wykonawcy oznacza konieczność udokumentowania, że oferta jest zgodna z PPWR i gotowa na rozliczenie EPR, a nie tylko na deklarację środowiskową.

Kalkulacja kosztów opakowania z opłatami EPR/PPWR w ofercie przetargowej

Dla oferty przetargowej koszt opakowania należy skalkulować jako sumę ceny nabycia, opłaty EPR, korekty ekomodulacyjnej PPWR i rezerwy na zmianę klasy recyklingowalności. Przykład: opakowanie kartonowe z folią, masa 0,25 kg, cena zakupu 1,20 zł/szt., stawka EPR 0,80 zł/kg, mnożnik ekomodulacji 0,90 dla klasy B.

  1. Koszt materiału: 1,20 zł/szt.
  2. Opłata EPR: 0,25 kg × 0,80 zł/kg = 0,20 zł/szt.
  3. Korekta PPWR: 0,20 zł × 0,90 = 0,18 zł/szt.; różnica 0,02 zł/szt. to ekomodulacja. Jeśli w systemie EPR stosuje się inną metodę, wpisz stawkę efektywną i pokaż ją w kalkulacji.
  4. Koszt jednostkowy: 1,20 + 0,18 = 1,38 zł/szt. Po dodaniu 3% rezerwy na raportowanie i zmiany masy: 1,42 zł/szt.

W ofercie nie pokazuj wyłącznie ceny opakowania. Wpisz koszt na jednostkę zamówienia — np. dla 10 000 szt. daje to 14 200 zł — i wskaż, jaka część przypada na EPR/PPWR. Dzięki temu zamawiający porówna oferty na tym samym poziomie danych. Jeśli opakowanie jest częścią usługi, rozlicz EPR/PPWR na jednostkę dostawy lub miesiąc realizacji.

Scenariusze do wpisania w kalkulację:

  • Klasy A/B, niska masa: EPR 0,18 zł/szt., cena 1,38 zł/szt. — najniższe ryzyko i najlepsza przewidywalność ceny.
  • Klasa C/D, wyższa masa: EPR 0,24 zł/szt., cena 1,44 zł/szt. — wzrost o 0,06 zł/szt. względem wariantu bazowego.
  • Klasa E lub brak danych: EPR 0,30 zł/szt., cena 1,50 zł/szt. — dodaj rezerwę 5% i klauzulę przeglądu danych oraz ceny.

W kalkulacji ofertowej zapisz założenia: masę opakowania, stawkę EPR, mnożnik PPWR, klasę A–E, częstotliwość raportowania i sposób waloryzacji. To przewaga kalkulacyjna: pokazujesz nie cenę „na dziś”, lecz koszt opakowania z opłatami EPR/PPWR w całym okresie realizacji zamówienia.

Dokumentacja przetargowa i weryfikacja zgodności opakowań z EPR/PPWR

W dokumentacji przetargowej warto oddzielić dokumenty składane z ofertą od tych, które wykonawca uzupełnia przed dostawą lub w trakcie realizacji. Dla zamawiającego kluczowe jest, aby każde opakowanie miało przypisanego producenta i dowód rozliczenia EPR, a nie tylko opis proekologiczny.

  • Oświadczenie identyfikacyjne: wskazanie producenta w rozumieniu PPWR, podmiotu sporządzającego deklarację zgodności oraz podstawy odpowiedzialności — wytwarzanie opakowania lub zlecenie jego wytworzenia pod własną marką.
  • Deklaracja zgodności i dokumentacja techniczna: skład materiałowy, masa, konstrukcja, klasa recyklingowalności A–E oraz założenia dotyczące recyklingu w ekonomicznie wykonalny sposób do 2030 r.
  • Dowody EPR: rejestracja, przypisanie masy opakowań do producenta, dane z systemu EPR, potwierdzenia rozliczenia opłat oraz tryb raportowania odpadów opakowaniowych.
  • Oświadczenie o aktualizacji: zobowiązanie do przekazania nowych danych przy zmianie materiału, masy lub klasy opakowania.
  • Próbka lub specyfikacja wzorca: do sprawdzenia zgodności oznaczeń i parametrów z dokumentacją.

Weryfikacja powinna polegać na porównaniu nazwy producenta, masy, materiału i klasy w deklaracji, dokumencie technicznym oraz danych EPR. Rozbieżność między tymi źródłami to sygnał do wyjaśnień, a nie podstawa do uznania zgodności wyłącznie na podstawie oświadczenia. Lista kontrolna w dokumentacji przetargowej powinna być powiązana z kryteriami oceny ofert i warunkami umowy: dokument, który nie podlega punktacji, nadal musi potwierdzać zgodność opakowania z EPR i PPWR.

Ryzyka i wpływ EPR/PPWR na cenę ofertową w przetargach

W przetargu EPR i PPWR zmieniają nie tylko koszt jednostkowy opakowania, lecz także rozkład ryzyka między zamawiającym a wykonawcą. Rozporządzenie (UE) 2026/40 weszło w życie 11 lutego 2026 r., a zasadniczo stosuje się je od 12 sierpnia 2026 r. Ekomodulacja opłat EPR zacznie różnicować stawki od 2026 r., a do 2030 r. ma być w pełni skorelowana z klasami recyklingowalności A–E. Cena ofertowa musi więc obejmować horyzont dłuższy niż pojedyncza dostawa.

Główne ryzyka cenowe:

  • zmiana klasy recyklingowalności, materiału lub masy opakowania i wynikający z niej wzrost opłaty EPR;
  • spór o odpowiedzialność producenta w PPWR i podmiot rozliczający EPR;
  • korekty danych oraz opóźnienia w rozliczeniu EPR w trakcie realizacji;
  • zmiany stawek i metodyki ekomodulacji przed 2030 r.;
  • niedoszacowanie kosztu dostosowania opakowań do recyklingu w ekonomicznie wykonalny sposób do 2030 r.

Zamawiający powinien w umowie wskazać, kto ponosi opłatę EPR na danym etapie, jaki jest mechanizm przeglądu ceny przy zmianie klasy, masy lub materiału opakowania oraz jak rozliczana jest część EPR/PPWR. Warto wymagać wyodrębnienia tej części w cenie ofertowej, zamiast ukrywania jej w stawce ogólnej.

Wykonawca powinien ująć w kalkulacji rezerwę na ekomodulację i aktualizację danych, a w ofercie opisać założenia oraz klauzulę waloryzacji. Porównywanie ofert powinno odbywać się w tym samym układzie: jednostka zamówienia, masa opakowania, klasa A–E i przewidziany sposób rozliczenia EPR. Bez tego ryzyko PPWR może zostać przeniesione na budżet zamawiającego już po podpisaniu umowy.

← Pełna wersja artykułu